Tiểu vùng Mê Kông có nhiều cụm hoạt động chế biến mới nổi. Tại Việt Nam, Chương trình Tre Mê Kông đang tập trung vào các doanh nghiệp dẫn đầu ở địa bàn Hà Nội và các tỉnh phía Bắc và một cụm ở phía Nam Việt Nam. Mỗi vùng hoạt động chế biến đều có nguồn cung nguyên liệu từ các vùng và tỉnh lân cận với nhiều loại tre thương mại.

Vùng tre công nghiệp phía Bắc Việt Nam – một ví dụ điển hình

Trong năm 2008, cụm tre công nghiệp này có 104 doanh nghiệp chế biến tre. Có năm loài tre thông dụng tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam và tỉnh Hoa Phan thuộc Lào:

• Loài thông dụng nhất hiện nay – Luồng (Dendrocalamus barbatus), 95.000 ha
• Loài có giá trị cao mới nổi - Tre và Tre Gai (several bambusa sp.); 72.000 ha
• Loài có giá trị cao mới nổi – Bương, Diễn, Mai (other Dendrocalamus sp.). >5.000ha
• Loài có giá trị trung bình – Vầu (several Arundinaria sp.; Indosasa sp.) 85.000 ha
• Loài có giá trị thấp – Nứa (Neohouzeana sp.). 290.000 ha

Luồng là loại phổ biến nhất và là nguồn nguyên liệu quan trọng nhất trong suốt 4 thập kỷ qua. Trong năm 2009, Luồng được khai thác tại cộng đồng dân tộc thiểu số vùng cao với 450.000 người, 49% trong số đó có mức thu nhập ít hơn 1.25 đô la Mỹ một ngày, 69% có mức thu nhập ít hơn 2 đô la Mỹ một ngày. Cây Luồng rất quan trọng vì tới 70% hộ gia đình có nguồn thu chủ yếu là cây tre, với những hộ này 22 triệu đô la Mỹ một năm từ cây tre chiếm khoảng một phần tư tổng thu nhập. Vấn đề nâng cao hiệu quả ngành công nghiệp này là điều kiện tiên quyết để tăng giá bán cho nông dân.

Chương trình Tre Mê Kông ước tính trong thập kỷ tới ngành công nghiệp tre hiệu quả với những sản phẩm giá trị cao sẽ làm tăng tính cạnh tranh cho cây luồng. Xu hướng này đã được quan sát với việc giá tăng từ những năm 2000, góp phần làm cho hàng chục nghìn người thoát khỏi đói nghèo vào năm 2008. Cơ hội với cây luồng có thể giúp 75.000 người thoát khỏi đói nghèo trong thập kỷ tới.

Với việc cây luồng là một trong rất nhiều loài ở cụm tre công nghiệp phía Bắc Việt Nam – và với tiềm năng mở rộng tại Hoa phan, Lào – Cơ hội mở rộng tác động tới các cộng đồng khác sẽ làm tăng khả năng xóa đói giảm nghèo nếu ngành này phát triển.

Chiến lược tổng thể

Tại các cụm tre công nghiệp phía bắc và nam Việt Nam, măng và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ cũng là những cơ hội đầu tư và xóa đói giảm nghèo.

Chiến lược của Chương trình Tre Mê Kông là hỗ trợ ngành tre phát triển, từ đó giúp số lượng lớn người nông dân và lao động nông thôn thoát khỏi đói nghèo.

1 Đây là các mức Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ quốc tế, với số liệu là về giá bình quân, không phải thu nhập thực tế. Trong năm 2008, 1, 25 đô la Mỹ tương đương 10.800 đồng Việt Nam hay 0,63 đô la Mỹ trên thực tế.